Het onderzoek
Fekkes: "In Noorwegen is in de jaren tachtig onderzoek gedaan naar antipestbeleid op de basisschool. De effecten waren groot: een daling tot vijftig procent. Ik heb dat onderzoek als leidraad genomen voor Nederland." Fekkes selecteerde 47 basisscholen: 15 scholen werden actief geholpen een antipestbeleid op te zetten, de overige scholen waren controlegroep. Het onderzoek vond plaats in de drie hoogste groepen (negen tot twaalf jaar), omdat daar het pesten vaak het hevigst is.

Afspraken en gedragsregels
Het antipestbeleid kunnen scholen voor een deel zelf invullen, maar er zijn ook een aantal vaste onderdelen. In elk geval moeten er met de kinderen duidelijke afspraken worden gemaakt, zegt Fekkes. "Scholen kunnen bijvoorbeeld de omgangsregels opschrijven. Laat alle leerlingen hun naam eronder zetten en spijker het op de deur. Dat is duidelijk. Daarnaast is goed toezicht op het schoolplein belangrijk, omdat juist daar vaak gepest wordt."

Praten over pesten
"Praten over pesten helpt ook. Leraren kunnen tegen de leerlingen zeggen: vertel het vooral als je gepest wordt. En ze kunnen het onderwerp bespreken elke keer als de ouders langskomen voor een 'tienminutengesprekje'. Ouders horen het vaak wél van hun kind als het gepest wordt, maar vertellen dat lang niet altijd aan de leraar.''

Training leraren
Leraren wéten vaak niet dat kinderen gepest worden. Uit de anonieme vragenlijsten die Fekkes de leerlingen liet invullen, bleek ook dat de helft van de gepeste kinderen het niet aan de leerklacht vertelt. Als leraren het pesten opmerken, proberen ze het meestal te stoppen. Maar vaak lukt het niet, zegt Fekkes. Onderdeel van het antipestbeleid moet dan ook training van de leraren zijn.

Anti-pestbeleid werkt
Het pesten verminderde met dertig procent, bleek toen Fekkes de scholen vergeleek met de controlegroep. Ook merkte hij dat klasgenoten na invoering van een antipestbeleid beter met elkaar omgaan. "Maar scholen moeten het beleid wel doorzetten," zegt Fekkes. "Dus niet een antipestprojectje van een jaar en het daarna laten versloffen. Want dan neemt het pesten gegarandeerd weer toe."