Het onderzoek
Het eerste deel van het onderzoek bestaat uit een vragenlijstonderzoek onder schoolleiders en ouders. Het tweede deel van het onderzoek is een beschrijving van een zestal 'good practices'.
Conclusies vragenlijstonderzoek
Op basis van het vragenlijstonderzoek worden de volgende conclusies getrokken:
- Aard en omvang
Pesten komt in allerlei vormen en vooral in de hogere groepen voor op basisscholen. Ouders schatten de frequentie van voorkomen hoger in dan de directeuren. De frequenties waarin de verschillende pestvormen voorkomen maken duidelijk dat pesten op veel scholen eerder regel dan uitzondering is.
- Aanpak van pesten
Veel gebruikte maatregelen tegen pesten zijn het hanteren van een pestprotocol, het aanstellen van een vertrouwenspersoon en het gebruik van een methode of programma. Wat betreft het gebruik van methoden en programma's, is er in vergelijking met tien jaar geleden een grote toename te zien. Toen gaf ruim de helft van de leraren aan geen methode te gebruiken. Het valt op dat slechts in enkele gevallen gebruik wordt gemaakt van programma's met 'effectiviteitspotentie'.
- Tevredenheid aanpak
Schooldirecteuren zijn zelf behoorlijk tevreden over de gebruikte maatregelen. 80% van de directeuren vinden de eigen aanpak effectief of zeer effectief. Ouders zijn negatiever over de effectiviteit.
- Knelpunten
Op basisscholen zijn ernstige problemen in de feitelijke aanpak van pesten. Zo geven een aantal directeuren aan dat eigen leerkrachten zich niet houden aan afspraken of onvoldoende expertise en vaardigheden hebben. Een ander knelpunt op sommige basisscholen is de communicatie met ouders. De knelpunten die door ouders naar voren zijn gebracht zijn zeer divers, waardoor hun onvrede niet te herleiden is tot een enkele oorzaak.
Conclusies 'Good practices'
Een goede communicatie blijkt één van de meest centrale en effectieve kenmerken te zijn van alle zes de scholen. Dit betreft communicatie binnen de school tussen leerkrachten en met leerlingen, buiten de school met ouders, elkaar kennen en elkaar aanspreken op pesten. Hierbij moet worden opgemerkt dat alle zes beschreven scholen kleine scholen zijn die zich bevinden in rustige omgevingen, waarin leerkrachten, leerlingen en ouders elkaar kennen.
Aanbeveling
De bevindingen lijken te wijzen op de mogelijke wenselijkheid van een ander accent in de aanpak van pesten. Niet zozeer een specifieke aanpak, maar een goede communicatie en een goed sociaal klimaat lijken kenmerkend te zijn voor een effectieve aanpak van pesten. Hiervoor is intensieve begeleiding en borging van programma's nodig.