Veiligheidsbeleid
De uitkomsten van de monitor zijn – in tegenstelling tot het voortgezet onderwijs – hoopgevend. De monitor laat zien dat de scholen meer aan veiligheidsbeleid doen. Op vrijwel alle gebieden kan worden geconstateerd dat de veiligheidssituatie verbeterd is. Het percentage scholen in het basisonderwijs dat veiligheidsbeleid heeft ingezet, is toegenomen van 60 procent in 2003 tot 92 procent in 2007. Scholen voor speciaal basisonderwijs en het speciaal onderwijs hebben vaker dan de reguliere basisscholen veiligheidsbeleid ingezet.

Vormen van geweld
Voor de meeste geweldsvormen geldt dat zij afgenomen zijn of gelijk zijn gebleven ten opzichte van 2003. Wel komt op meer scholen geweld van leerlingen tegen leraren voor. De onderzochte geweldsvormen zijn: fysiek geweld, bedreiging, wapenbezit, systematisch en langdurig pesten, discriminatie, seksuele intimidatie/geweld en vernieling.

Dader en slachtoffer
Net als in de meting van 2003 is te zien dat bij incidenten de daders relatief vaker jongens zijn. Pesten en discriminatie van medeleerlingen verschillen wat dat betreft van de andere sociale geweldsvormen. Schoolleiders zien hierbij relatief vaak geen verschil tussen jongens en meisjes als het gaat om het daderschap. Bij de meeste vormen van geweld treden de daders (vooral) individueel op. Ernstig pestgedrag wordt ten opzichte van de andere geweldsvormen vaker in groepen ‘gepleegd’. Bij seksueel geweld zijn meisjes vaker slachtoffer dan jongens. 

Veiligheidsgevoel
Het veiligheidsgevoel van de verschillende doelgroepen in het basisonderwijs is hoog, er is weinig veranderd ten opzichte van 2003. De veiligheid van docenten en leerlingen in het speciaal basisonderwijs en het speciaal onderwijs wordt lager beoordeeld.
De meeste directeuren, leerkrachten en ouders zijn positief over de sociale veiligheid voor de leerlingen op school. De veiligheid in de klas wordt vaak hoger gewaardeerd.
De sociale veiligheid op scholen die in (sterk) verstedelijkte gebieden liggen wordt lager gewaardeerd.

Speciaal onderwijs
Op het speciaal basisonderwijs en het speciaal onderwijs komen de meeste geweldsvormen vaker voor dan in het regulier basisonderwijs. Op zeven van de tien scholen voor speciaal basisonderwijs is sprake van mishandeling en bedreiging. Docenten zijn op ruim de helft van deze scholen slachtoffer van geweld en leerlingen voelen zich onveiliger. De oorzaak wordt in het rapport vooral gelegd bij gedragsproblemen van leerlingen. Bij pesten zijn de percentages ongeveer gelijk aan het regulier onderwijs.

Maatregelen
Op meer dan 80 procent van de scholen is een vertrouwenspersoon aangesteld, wordt bij incidenten contact opgenomen met de ouders, zijn schoolregels opgesteld, aangescherpt en (weer) onder de aandacht gebracht.
Op veiligheidsgebied werken de meeste scholen samen met andere organisaties (ruim twee derde met de politie, de helft met maatschappelijk werk) en andere basisscholen.

Registratie van incidenten
De meerderheid van de schooldirecteuren geeft aan altijd een incidentenregistratie bij te houden. Uit de monitor blijkt dat scholen voor speciaal basisonderwijs en het speciaal onderwijs meer incidenten registreren maar minder aangifte doen dan het regulier basisonderwijs.

Bron: Kader Primair, december 2007.