Jongerenwerk en onderwijs

In onze podcastserie over criminaliteit spreken wij met verschillende experts. We bespreken onder andere de rol van jongerenwerkers in het onderwijs. Dit is belangrijk voor een veilig schoolklimaat. Die gesprekken maakten enkele aandachtspunten duidelijk, die wij in dit artikel graag delen.

Alle podcasts in onze serie ‘In gesprek over criminaliteit’, kun je beluisteren via deze pagina.

Ga direct naar:

Veiligheid als gedeelde verantwoordelijkheid

Sociale veiligheid op school is onlosmakelijk verbonden met de leefomgeving van jongeren. Steeds meer scholen erkennen dat ze deze verantwoordelijkheid niet alleen kunnen dragen. De samenwerking met ouders, gemeenten, politie én jongerenwerkers vormt een essentieel vangnet. Zoals Nicole Lieve, voormalig medewerker van de Nationale Politie stelt: “Wanneer ouders, scholen en partners samenwerken, ontstaat een sterk vangnet dat risico’s voorkomt en veiligheid bevordert.”

De unieke rol van jongerenwerkers

Jongerenwerkers bevinden zich op het kruispunt van school en samenleving. Ze bereiken jongeren die vaak buiten beeld blijven van traditionele instanties en spreken hun taal. Stijn Sieckelinck, lector Youth Spot, benoemt hun kracht: “Ze bieden niet alleen begeleiding, maar versterken ook sociale cohesie en signaleren vroegtijdig problemen.” Hierdoor zijn jongerenwerkers cruciaal in het voorkomen van onder andere groepsdruk, online rekrutering en grensoverschrijdend gedrag.

In deze context pleit Sieckelinck voor een pedagogische heropleving: “Jongeren moeten fouten mogen maken en daarin begeleid worden. Jongerenwerkers bieden juist die ruimte buiten het formele onderwijs, en ondersteunen bij identiteitsontwikkeling, radicaliseringspreventie en het versterken van zelfvertrouwen”.

Praktijkvoorbeeld: jongerenwerk op scholen

Onderstaand filmpje geeft een mooi inkijkje hoe op verschillende scholen de samenwerking met jongerenwerk in de praktijk werkt. Daarnaast laat het zien dat jongerenwerk niet alleen gericht is op individuele ondersteuning. Het vergroot ook de weerbaarheid en sociale cohesie van de hele school.

Jongerenwerk in het gespecialiseerd onderwijs

In het praktijk- en voortgezet speciaal onderwijs is de rol van jongerenwerkers van nog groter belang. Deze leerlingen zijn extra kwetsbaar voor pesterijen en online criminaliteit. Jongerenwerkers signaleren problemen vaak eerder dan schoolpersoneel. Daardoor kunnen zij maatwerk bieden dat helpt bij veiligheid én ontwikkeling.

Hans Jansen, directeur Stichting Aanpak Straat- & Schoolveiligheid (SASS), wijst in de podcastserie op het verhoogde risico op slachtofferschap voor jongeren in het gespecialiseerd onderwijs. En Ted Embrechts, programmaleider Expertisecentrum R-Newt voor jongerenwerk, benadrukt dat vroegtijdig ingrijpen door jongerenwerkers helpt. Dit zorgt voor duurzame oplossingen.

Jongerenwerk als bruggenbouwer

De coronapandemie heeft de kloof tussen jongeren en onderwijs vergroot. Jongerenwerkers helpen deze verbinding te herstellen, zeker bij jongeren die dreigen uit te vallen. Ted Embrechts waarschuwt voor de gevolgen van schooluitval: “Zonder steun kunnen jongeren op zoek gaan naar andere wegen, soms met negatieve gevolgen.” Preventie en samenwerking zijn hierbij essentieel.

Jongerenwerkers kunnen bij uitstek een brug vormen tussen jongeren, hun leefwereld en het onderwijs. Hij beschrijft hoe zij het vertrouwen van jongeren winnen: “Ze spreken de taal van jongeren en kunnen daardoor vertrouwen opbouwen.” Hun aanwezigheid voorkomt escalaties en vergroot de betrokkenheid van jongeren bij school.

Conclusie: samen sterk voor de toekomst

Het is duidelijk dat jongerenwerkers onmisbare partners zijn in het onderwijs. Ze helpen de veiligheid, sociale cohesie en veerkracht van jongeren te versterken.

Door jongerenwerk goed in scholen te organiseren, ontstaat er een sterk netwerk. Hierin kunnen jongeren groeien, leren en zich veilig voelen. Zoals Tonnes Blonk, Programmamanager Netwerk Veilige School Den Haag, het kernachtig verwoordde: “Scholen kunnen het niet alleen.”

Wat werkt?

• Jongerenwerkers als vaste aanspreekpunten binnen scholen.
• Gezamenlijke activiteiten van jongerenwerkers en leraren.
• Regelmatig overleg tussen scholen en jongerenwerk.
• Delen van succesverhalen om draagvlak te vergroten.

Punten om op te letten

• Goede afstemming over prioriteiten tussen onderwijs en jongerenwerk.
• Onvoldoende erkenning van de waarde van jongerenwerk door scholen.
• Zorg voor een gerichte en specifieke opdracht voor jongerenwerk in de school.

Lees meer

• Sterk met jongerenwerk (Didactief)
• Samenwerking tussen jongerenwerk en school (NJi)
• Embrechts, T. (2023). Jongerenwerk op Tilburgse scholen (pdf)
• Jongerenwerk als schakel tussen onderwijs, zorg en veiligheid (Sociale Vraagstukken)