Veilig feesten op de basisschool

Sinterklaas

Het bezoek van Sint en Piet op school is een leuke en spannende tijd voor leerlingen, ouders en leerkrachten. Soms overschaduwen vervelende dingen en situaties echter de feestvreugde.

Een Piet met de roe en zak maakt de kinderen bang.
Sint neemt leerlingen en leerkrachten tegen hun zin op schoot.
Leerlingen pesten elkaar in de kring met vieze surprises en gemene gedichten. 

Tips voor een veilig en plezierig sinterklaasfeest 

Maak samen met het team en met de leerlingen duidelijke afspraken rondom het vieren van het Sinterklaasfeest. Ga hierbij uit van bestaande omgangsregels, zoals respect voor elkaar of behandel de ander zoals jijzelf behandeld wil worden. Licht deze regels specifiek toe voor het vieren van het feest. Dit vergroot het gevoel van veiligheid en plezier voor iedereen.  

• Spreek met personeelsleden voor de viering nog eens de gedragsregels door. 
• Leuke en grappige surprises mogen, maar vieze en onaardige niet. 
• Informeer Sinterklaas, zijn Pieten en de hulpsinterklazen over de in school gangbare omgangsvormen. 
• Vermijd dreigementen als: met de roe, in de zak, mee naar Spanje, enzovoorts. 
• Als leerlingen Sint of Piet een kus willen geven is dat hun eigen initiatief. Sint en Pieten kussen de kinderen niet. 
• Laat Sinterklaas geen leerkrachten, andere volwassenen op schoot nemen. En ook geen leerlingen tegen hun zin in.. 
• Vraag Sint en Pieten geen dubbelzinnige of seksistische opmerkingen te maken. 

Bepaal samen het standpunt van de school over Piet 

We kennen rond de pieten een discussie over gehechtheid aan traditie enerzijds en gevoeligheid voor discriminatie anderzijds. Het is duidelijk dat scholen een standpunt in moeten nemen over de rol voor Piet bij het vieren van Sinterklaas. Welke keuzes je als schoolleiding ook maakt, er zit altijd een onderliggende stellingname achter. Ouders kunnen ontevreden zijn met jullie keuze en leerlingen kunnen gemengde gevoelens ervaren bij het vieren.

Denk bij het innemen van een standpunt na wat past bij de visie van de school én wat jullie leerlingen willen meegeven. En ook waar de gevoeligheden liggen binnen de populatie van de school. Houd daar zo goed mogelijk rekening mee. 

Kerst

De tijd rond kerst is dé periode van het jaar om met leerlingen te zingen, toneel te spelen en samen te eten. De hulp van ouders bij het organiseren van de kerstmusical/kerstspel en het kerstdiner is onmisbaar voor de meeste basisscholen. Maar ouders kunnen ook ongewenst gedrag vertonen en voor lastige situaties zorgen. Of er bestaan verschillen binnen het team op welke manier het kerstfeest gevierd moet worden.  

Een moeder laat de leerkracht op luide toon weten dat zij heel teleurgesteld is over de kleine rol van haar dochter in het kerstspel.
Een ouder weigert om hun kind naar de kerstviering in de kerk te laten gaan.
Een hulpouder corrigeert een kind hardhandig tijdens het kerstdiner op school. 

Tips voor de kerstviering 

Maak heldere afspraken als school over hoe jullie samen het kerstfeest willen vieren, liefst op papier. Zorg dat het voor personeel, leerlingen, stagiairs, ouders en overige bezoekers van de school op tijd worden geïnformeerd over deze afspraken. Een optie is om in een speciale eindejaar nieuwsbrief (hulp)ouders te informeren over de veiligheidsaspecten en omgangsregels rond de feestelijkheden. 

• Denk als team en schoolleiding samen na over hoe jullie het kerstfeest voor iedereen veilig en plezierig kunnen vieren. Dit gaat over hóe jullie het feest willen vieren evenals over de omgangsvormen. 
• Houd bij de manier waarop jullie het willen vieren rekening met jullie leerling- en ouderpopulatie. Hoe kunnen alle leerlingen betrokken worden bij de viering?  
• Houd rekening met (religieuze) voedselvoorschriften en -allergieën. 
• Informeer ouders en leerlingen tijdig over de feestelijkheden en de bijbehorende afspraken. 
• Instrueer hulpouders over hun rol bij de kerstviering. 
• Spreek met ouders af of en wanneer zij mogen fotograferen/filmen tijdens de kerstviering.

 

Oud & Nieuw

Oudjaar 

Vuurwerk is feestelijk. Maar het zorgt ook voor veel overlast en gevaren. Ondanks de bepalingen en het aanstaande vuurwerkverbod, is de verleiding voor sommige leerlingen groot en komt het voor dat ze vuurwerk meenemen naar school. Preventieve maatregelen, zoals voorlichting in de klas kunnen strafbare en ongewenste situaties en ongelukken voorkomen. 

Tips vuurwerk 

• In de voorlichting en lesprogramma Veilig oud en nieuw van Bureau Halt leren leerlingen over o.a. wat de regels zijn, over overlast, de gevolgen van hun gedrag, de invloed van vrienden. Ook gaan ze in gesprek met Halt-medewerker over hoe ze kunnen handelen in moeilijke situaties. 
• Speciaal voor leerlingen van groep 7 en 8 van de basisschool ontwikkelden Veiligheid.nl het lespakket 4vuurwerkveilig. Centraal staan vier tips om veilig om te gaan met vuurwerk.
• Ook de jaarlijkse vuurwerkcampagne van Veiligheid.nl kan bijdragen aan de bewustwording en het belang van veiligheid onder leerlingen.
• Sommige brandweer- en/of politiekorpsen verzorgen voorlichting op scholen in de regio.   

Nieuwjaar

De start van het nieuwe jaar en de nieuwjaarsreceptie zijn gelegenheden waarbij mensen elkaar een gelukkig nieuwjaar wensen met handdruk, omhelzing of zoen(en). Goedbedoelde nieuwjaarswensen kunnen echter ongewenst zijn, ook al wordt dit niet altijd duidelijk aangegeven. Je kunt ongemakkelijke en ongewenste situaties en mogelijke klachten voorkomen, door hier duidelijke afspraken over te maken die gelden voor personeel, leerlingen en ouders. 

Voorbeelden van omgangsvormen rondom Nieuwjaar: 

• Personeelsleden zoenen en omhelzen elkaar alleen als beiden dat willen. 
• Leerkrachten nemen niet het initiatief om ouders te omhelzen of kussen. 
• Leerkrachten nemen niet het initiatief om leerlingen te omhelzen of kussen. 

Carnaval

Kleding speelt bij carnaval een grote rol. Misschien is de kleding wat bloter dan op een gewoon schoolfeest. Wat vinden leraren én leerlingen daarvan? Mag en kan echt alles tijdens Carnaval? En misschien is er wel een leerling is die zich tijdens Carnaval kleedt zoals hij of zij zich eigenlijk elke dag zou willen kleden? De vrijheid in kostuumkeuze kan interessante gespreksonderwerpen opleveren over bijvoorbeeld vooroordelen, seksualiteit en (seksueel) grensoverschrijdend gedrag, binnen je team en met jouw leerlingen.

Tips Carnaval 

• Bespreek de betekenis van kleding voorafgaand aan de carnavalsfestiviteiten met het team. Bepaal samen welke kledingvoorschriften jullie willen aanhouden. Wat past binnen jullie schoolvisie- en beleid? En hoe communiceer je de voorschriften met leerlingen en ouders?
• Medewerkers hebben een voorbeeldrol, ook tijdens carnaval. Bespreek en denk ook na over de eigen kostuumkeuze.  
• Denk samen na over welke afspraken jullie willen maken over gewenst gedrag (om ongewenst gedrag te voorkomen). 
• Informeer leerlingen en ouders ruim van te voren over de afgesproken kledingvoorschriften en ook over gewenste omgangsvormen tijdens carnaval.
  

Andere feestdagen en feestelijke themadagen

Gedurende het jaar zijn er veel meer feestelijkheden waar op scholen aandacht voor is. Dit verschilt per school. Denk aan Keti Koti, Ramadan, Paarse Vrijdag en Week van de Lentekriebels. Het vieren van bepaalde feesten en aandacht hebben voor belangrijke momenten voor verschillende groepen, is één van de manieren om ruimte te geven aan diversiteit en inclusie op school. Het geeft leerlingen en personeel de kans hun achtergrond te delen en meer te leren over tradities en gebruiken van anderen. Iets dat wederzijds respect en begrip kan bevorderen. Mits het in een veilige setting gebeurt.

Tips veilig ‘diversiteit’ vieren

• Betrek ouders bij de vieren van feestmomenten. Waarom en hoe je dat doet lees je in het artikel Veilig diversiteit ‘vieren’ op school – School & Veiligheid.
• Ga na hoe jullie school erbij staat als het gaat om feesten waarbij gevoelige thema’s centraal staan. De gratis downloadbare Checklist voor een veilige en respectvolle Paarse Vrijdag op school helpt je dit te onderzoeken en biedt tips om o.a veilig mee te doen aan dagen zoals Paarse Vrijdag.