Samen sterk in crisistijd 

Van onderwijspraktijk naar crisisadvies

Jessica weet vanuit haar ervaring als docent, schoolleider en bestuurder hoe groot de druk kan zijn in crisissituaties. “Je bent eindverantwoordelijk. Iedereen kijkt naar jóu,” vertelt ze. “Terwijl je zelf ook geraakt bent. Dan is het heel waardevol als er iemand naast je staat die met je meedenkt.”

Jessica werkte in verschillende onderwijstypen en maakte meerdere crisissen van dichtbij mee. “Ik merkte dat ik in die situaties rust kon bewaren en overzicht hield. En vooral dat ik het belangrijk vond om mensen te helpen om hier goed doorheen te komen.” Die combinatie van onderwijspraktijk, bestuurlijke kennis én mensenkennis nam zij mee naar het Calamiteitenteam. “Ik weet als bestuurder hoe het bestuurlijke speelveld werkt. Wie je moet informeren, welke afwegingen je maakt en ik begrijp ook dat je vanuit die positie je eenzaam kan voelen.”

Het Calamiteitenteam

Het Calamiteitenteam bestaat uit vier crisisadviseursCrisisadviseurs stellen zich voor met verschillende achtergronden. Scholen in het primair-, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs kunnen bellen wanneer zij te maken krijgen met een crisis of calamiteit. Dat kan via het Adviespunt van School & Veiligheid en ook buiten schooltijden en in het weekend.

“Dan gaat de telefoon en iemand zegt: ik begrijp dat ik jou mag bellen. Het eerste wat ik als crisisadviseur doe is er zijn voor degene die belt en laten weten: je staat er niet alleen voor. Dat neemt de eerste spanning weg. Van daaruit kijken we samen naar wat er speelt, waar de school staat, welke hulpvraag er is en welke ondersteuning nodig is. Soms helpt één gesprek, soms volgt er een langer traject.”

Iemand loopt vast en heeft hulp nodig

Wat als crisis wordt ervaren, verschilt per situatie en per persoon, legt Jessica uit. Het hangt af van de ervaring van de beller en de impact die het op diegene maakt en op het personeel, de leerlingen en de ouders. “Iemand loopt vast en heeft hulp nodig, dat is wat telt.”

Het verschilt heel erg wanneer scholen bellen, vertelt Jessica. “Soms belt een school al in een vroeg stadium, soms midden in de crisis. Maar scholen kunnen ook na afloop bellen als ze dat willen.”

Praktisch en menselijk tegelijk

De impact van een crisis is vaak groot voor een heleboel mensen op school en daarbuiten. “Er komt een lawine aan emoties zo’n school binnen”, merkt Jessica op. “En dus ook bij de directeur of bestuurder. Vaak zijn zij het die mij bellen. Zij zijn verantwoordelijk voor het in goede banen leiden van de crisis, zorgen dat het onderwijsproces weer doorgaat en zorgen voor collega’s, terwijl het henzelf ook raakt. Dan zijn ze blij dat er iemand is die luistert en hen van professioneel advies voorziet.”

“Als crisisadviseur heb ik ook aandacht voor de mens achter de functie.” Jessica helpt een schoolleider ook om steun in hun eigen omgeving te organiseren. “Ik vraag vaak: wie staat er naast jou? Heb je dit gedeeld met je leidinggevende, je bestuurder? Als het in school ‘knalt’ is het belangrijk om mensen te betrekken en in stelling te brengen. Mensen die jouw oren en ogen zijn.”

“Crisisadviseurs nemen het niet over, maar we staan naast je op het moment dat het figuurlijk ‘stilvalt’ door een ernstige gebeurtenis.”

Een crisisadviseur denkt met je mee

Crisisadviseurs van het Calamiteitenteam denken mee over communicatie, vervolgstappen, mogelijke risico’s en oplossingen. “We bereiden mensen voor op wat er kan komen. Welke reacties kun je verwachten? Wie moet je betrekken? Denk aan het bellen van de politie en inschakelen van de vertrouwensinspecteur. Is de volledige impact van de crisis in beeld? Wat moet vandaag en wat kan wachten?

Maar denk ook aan heel praktische adviezen zoals: zorg dat er eten is tijdens de bijeenkomst en sta bij het koffieautomaat zodat je zichtbaar beschikbaar bent voor vragen.

“Soms kan een heel eenvoudige oplossing al voor veel opluchting zorgen. Maar is er in de hectiek niet aan gedacht dat het een mogelijkheid is.”

Samen werken aan oplossingen

Binnen het Calamiteitenteam wordt veel samengewerkt. Crisisadviseurs hebben verschillende achtergronden en expertises en vullen elkaar aan. Casussen worden geanonimiseerd voorgelegd aan elkaar en collega’s denken mee. “We checken elkaars adviezen. Dat maakt ons sterker,” vertelt Jessica.

Soms is Jessica kort betrokken, soms langere tijd. “Die langere complexe trajecten vind ik heel mooi. Je ziet de organisatie in de crisis groeien. Eerst is alles overweldigend, later hoor je: dit kunnen wij zelf.” Naarmate het vertrouwen groeit, wordt haar rol kleiner en meer op afstand. “Dan kijk je bijvoorbeeld nog mee met een brief of een laatste stap.”

Het is altijd goed als je belt

Wat Jessica scholen vooral wil meegeven, is dat ze niet hoeven te twijfelen. “Je mag gewoon bellen. Ook als je niet zeker weet of het een crisis is. Bij het Adviespunt van School & Veiligheid kun je al zoveel kennis ophalen. Er werken kundige en vriendelijke mensen die je graag op weg helpen.”

Dat scholen zich geholpen voelen, merkt ze duidelijk. “Mensen bellen later terug met een nieuwe vraag. Die vraag is vaak kleiner, omdat ze gegroeid zijn in hoe ze met de situatie omgaan. Dat is ontzettend mooi om te zien.”

In crisistijd maakt het Calamiteitenteam van School & Veiligheid het verschil door naast scholen te staan. Met rust, ervaring en betrokkenheid. Of zoals Jessica het zelf zegt: “Op een moeilijk moment iets kunnen betekenen voor iemand anders – en daarmee ook voor de leerlingen – dat is waar ik het voor doe.”