Heb je een vraag over sociale veiligheid of is er een calamiteit op school? Neem dan contact op met ons Adviespunt.
adviespunt@schoolenveiligheid.nl 030 285 66 16 Meer informatie
Titel Video seksuele integriteit
School is de plek waar leerlingen leren hoe je respectvol met elkaar omgaat. Maar het is helaas ook de plek waar het soms misgaat. Seksueel grensoverschrijdend gedrag komt vaker voor dan we denken, vooral bij meiden en lhbt-leerlingen. Dat heeft impact — op hen én op de sociale veiligheid op school. In deze video laten we zien hoe je dit tegen kunt gaan door te werken aan seksuele integriteit.
Onder de video vind je de uitgesproken tekst met links naar praktische tips of meer uitleg.
Wat is seksuele integriteit?
Seksuele integriteit gaat over bewust, respectvol en verantwoordelijk omgaan met je eigen seksualiteit en gender én die van anderen. Leerlingen en studenten oefenen dit onbewust elke dag: in gesprekken, grapjes, aanrakingen, blikken en online. Dat vraagt om aandacht en actie van jou – de professional. Maar hoe doe je dat?
Met 7 tips helpen we je op weg:
1. Stel een norm
Schijnbaar onschuldige grapjes of opmerkingen zijn vaak het opstapje naar ernstiger grensoverschrijdend gedrag. Dit noemen we de piramide van geweld: het is als het ware een glijdende schaal. Als dubbelzinnige grapjes richting meiden of schelden met ‘homo’ normaal zijn, creëer je een cultuur die grensoverschrijdend gedrag normaliseert. Dus, dat grapje over iemands billen? Meteen begrenzen de volgende keer.
> Lees bla bla begrenzen en uitnodigen…
> Zie de tool dit of dat…
2. Doorbreek stereotypen
Stereotype ideeën zoals ‘jongens moeten initiatief nemen’ en ‘meiden moeten afwachtend of onderdanig zijn’ vergroten de kans op grensoverschrijdend gedrag. Deze stereotypen dragen eraan bij dat meiden en vrouwen veel vaker slachtoffer zijn van seksueel grensoverschrijdend gedrag dan jongens.
Maar jongens kunnen ook last hebben van allerlei beelden over zogenaamde ‘mannelijkheid’. Zij voelen bijvoorbeeld vaak een grote druk om te presteren. Falen of ‘zielig zijn’ hoort daar niet bij.
Lhbtiq+-jongeren zijn juist kwetsbaar omdat ze níet in de stereotiepe hokjes passen. Bespreek dit in de klas, zodat leerlingen kritischer leren kijken naar rolpatronen.
> Nieuw artikel over gendernormen
> Worden Wie Je Bent – werken aan gendergelijkwaardigheid op school
> Gendi.nl – de website van School & Veiligheid over over gender- en seksuele diversiteit
3. Een helder beleid
Werk aan een onderwijsvisie waarin staat wat jullie de leerlingen willen meegeven over seksuele integriteit. Leg hierbij de verbinding met jullie burgerschapsonderwijs. Zorg voor duidelijke gedragsafspraken en protocollen. Maak een heldere taakverdeling: wie doet wat bij een melding? Wat is de rol van de vertrouwenspersoon, zorgcoördinator en leerlingbegeleiding? En cruciaal; maak zichtbaar waar leerlingen en studenten terechtkunnen met een melding van seksuele intimidatie of seksueel grensoverschrijdend gedrag.
> Seksuele integriteit: een onderdeel van de school – een interview met Lynn Louwe en Martje Heerkens
> Pedagogische wegwijzers naar seksuele integriteit – voor een open, veilig en seksueel-integer klimaat in klas en school
> Thema: Integer omgaan met seksueel gedrag – in het po / in het vo / in het mbo
4. Wees een voorbeeld
Leerlingen en studenten kijken onbewust veel naar wat jij doet en zegt. Let daarom op je eigen taalgebruik en gedrag. Maak bijvoorbeeld zelf geen dubbelzinnige grapjes en geef helder je grens aan. Juist in die alledaagse omgang met jou leren zij wat seksuele integriteit betekent.
> Voorleven van seksuele integriteit met het team
> Werken aan seksuele integriteit bij leerlingen – Praktijkverhaal van een leraar op het vmbo
5. Werk aan een open en integere teamcultuur
Maak afspraken met collega’s over wat jullie wel en niet wenselijk vinden in de omgang met leerlingen en studenten. Reflecteer daar regelmatig op – bijvoorbeeld in intervisie. Vraag feedback aan elkaar en bespreek twijfels. Teamleiders en schoolleiders hebben een belangrijke taak om hier tijd en ruimte voor te maken.
6. Kijk open en objectief naar je collega’s
Wat we vaak vergeten is dat óók collega’s grenzen kunnen overschrijden. Wees daarom alert op je eigen blinde vlekken. Uit onderzoek weten we dat loyaliteit naar collega’s en gewenning aan bepaald gedrag je zicht kunnen vertroebelen. Dus hoor je jezelf denken ‘hij is nu eenmaal aanrakerig’, of ‘daar bedoelt ze niks mee’? Vraag jezelf dan eens extra af hoe objectief dat oordeel is.
> Binnenkort lanceert School & Veiligheid een tool om hierbij te helpen. Via onze nieuwsbrief blijf je hiervan op de hoogte.
7. Ken de MOA
Ken de Meld-, Overleg- en Aangifteplicht, de MOA. Deze wetgeving geldt voor iedereen die werkt in het onderwijs. Weten wat je verplicht bent te doen, beschermt leerlingen én jezelf.
> Grenzen aan gedrag (pdf) – een folder over de wettelijke kaders van seksueel ontoelaatbaar gedrag van onderwijspersoneel ten opzichte van leerlingen en studenten
Aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag
Je weet nu wat je kunt doen om seksueel grensoverschrijdend gedrag te voorkomen, maar garanties heb je nooit. Gebeurt er toch iets op school? Kijk dan onze video over de aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag.
> De aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag op school – in maart 2026 te verschijnen video
> Thema: Seksueel grensoverschrijdend gedrag – in het po / in het vo / in het mbo
Samengevat
Kort samengevat: om te werken aan seksuele integriteit moet je een duidelijke norm neerzetten én het goede voorbeeld geven. Door stereotypes te doorbreken, beleid op orde te hebben en als team open te blijven reflecteren, creëer je een schoolcultuur waarin iedereen zich veilig kan ontwikkelen en waar respect de norm is.
Heb je een vraag of wil je hierover verder praten? Neem dan gratis contact op met ons Adviespunt.
Meld je aan voor de nieuwsbrief
Al meer dan 15.000 abonnees ontvangen onze nieuwsbrief!
Meld je ook aan voor onze nieuwsbrief. Dan blijf je op de hoogte van de actuele ontwikkelingen rondom sociale veiligheid in het onderwijs.