Video: aanpakken seksueel grensoverschrijdend gedrag

Onder de video vind je de uitgesproken tekst met enkele links naar praktische tips of meer uitleg.

Vijf tips

De cijfers zijn confronterend: 54 procent van de meiden en 22 procent van de jongens onder de 25 jaar heeft ervaring met fysiek seksueel grensoverschrijdend gedrag. Sommige groepen – zoals bi+-meiden, non-binaire of transjongeren en homoseksuele jongens – geven aan zelfs nog vaker hiermee te maken te hebben gehad. Zulke ervaringen hebben impact op alle betrokkenen.

Omdat dit ook op school kan gebeuren geven we in deze video vijf tips om zorgvuldig te reageren wanneer er sprake is van seksueel grensoverschrijdend gedrag of wanneer je daar een vermoeden van hebt.

1. Het Vlaggensysteem: zes criteria

Met het Vlaggensysteem duid je het gedrag tussen leerlingen of studenten onderling zodat je weet of het oké is of over de grens. Dat doe je op basis van zes criteria:

1. Is er sprake van wederzijdse toestemming?
2. Gebeurt het gedrag vrijwillig en zonder druk of dwang?
3. Zijn betrokken leerlingen gelijkwaardig aan elkaar, bijvoorbeeld in leeftijd, kracht, of sociale macht?
4. Past dit gedrag bij de leeftijd en ontwikkeling van de leerlingen?
5. Is het gedrag passend bij de setting en plek waar het gebeurt?
6. Wat is de impact van het gedrag en hoe voelt iedereen zich erna?

> Het Vlaggensysteem: handvatten voor professionele opvoeders om seksueel gedrag van kinderen en jongeren te beoordelen, te bespreken en er gepast op te reageren.

2. Een duidelijke visie

Een duidelijke visie, heldere gedragsafspraken en een goed protocol vormen de basis voor een veilige omgeving. Zo weet het hele team precies hoe te handelen bij seksueel grensoverschrijdend gedrag — of het nu gaat om signaleren, bespreken of melden.

> Leidraad voor schoolbestuurders: Zo klein als mogelijk, zo groot als nodig
> Handreikingen: Visie & beleid – Gezonde relaties & seksualiteit
> Richtlijnen voor het opstellen van een Gedragscode voor schoolmedewerkers.
> Digitaal Veiligheidsplan: het schoolveiligheidsbeleid in kaart brengen en organiseren

3. Een passende reactie

Reageer passend en professioneel op meldingen van seksuele intimidatie of seksueel grensoverschrijdend gedrag. Te fel reageren kan onnodig paniek geven; te weinig reageren kan voelen alsof het slachtoffer niet serieus wordt genomen of iets verkeerd heeft gedaan. Een professionele, empathische reactie maakt het verschil.

> Tussen bagatelliseren en overreageren, professioneel reageren op mogelijk seksueel grensoverschrijdend gedrag
> Ongewenste sexting: wat scholen moeten weten en doen
> Stappenplan: omgaan met online incidenten tussen leerlingen

4. Handelen na een incident

Gaat er toch iets mis? Denk dan aan de volgende stappen:

• Vraag eerst wat het slachtoffer nodig heeft. Laat zien dat je luistert en het serieus neemt.
• Bespreek of er hulp nodig is van interne of externe zorgprofessionals, en schakel die in.
• Plaats een registratie in het leerlingvolgsysteem.
• Bied nazorg aan álle betrokkenen – vergeet daarbij niet de impact op ouders en de hele schoolgemeenschap.
• Werk herstelgericht: focus op het herstellen van de veiligheid, vertrouwen en relaties.
• En neem de tijd om te evalueren: wat kunnen we leren van dit incident voor de toekomst?

> Thema: Seksueel grensoverschrijdend gedrag – in het po / in het vo / in het mbo
> Communicatie na seksueel grensoverschrijdend gedrag door leerlingen
> Communicatie na seksueel grensoverschrijdend gedrag door een schoolmedewerker
> Wat is het verschil tussen Meldcode en Meldplicht? Over huiselijk geweld en kindermishandeling / seksueel misbruik in het onderwijs

5. Kijk objectief naar collega’s en ken de MOA

Ook collega’s kunnen grenzen overschrijden. Vaak voelen we loyaliteit of een warme band met collega’s. Dat kan het lastig maken hun gedrag objectief te beoordelen. Heb je twijfels? Vul onze Signaalscan in, die helpt bij het inschatten van mogelijk seksueel grensoverschrijdend gedrag van collega’s.

Handel daarbij altijd volgens de MOA: de Meld-, Overleg en Aangifteplicht. Die zegt dat elk personeelslid dat een vermoeden heeft van seksueel grensoverschrijdend gedrag richting een minderjarige leerling of student, door iemand die voor de school werkt óf taken verricht (zoals een stagiair of vrijwilliger), dit direct meldt bij het bevoegd gezag. Het bevoegd gezag moet na het ontvangen van zo’n melding gelijk met de vertrouwensinspectie overleggen. Als het gaat over een mogelijk strafbaar feit, moet het bevoegd gezag aangifte doen.

> De Signaalscan verschijnt medio 2026. In onze nieuwsbrief lees je wanneer.
> Grenzen aan gedrag (pdf) – een folder over de wettelijke kaders van seksueel ontoelaatbaar gedrag van onderwijspersoneel ten opzichte van leerlingen en studenten

Video: voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag

Voorkomen is beter dan genezen. Bekijk daarom onze explainer-video over het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag op school.

Contact

Heb je een vraag of wil je hierover verder praten? Neem dan gratis contact op met ons Adviespunt, ook voor extra ondersteuning door ons Calamiteitenteam bij ingrijpende gebeurtenissen op school.