Let op: de helpdesk is gesloten van 22 tot en met 28 februari 2021. In geval van een calamiteit, kun je altijd het calamiteitenteam bellen.

Helpdesk
Winkelwagen

Sociale media

po vo mbo

Over Sociale Media

In een veilige school gaan kinderen verantwoord, respectvol en bewust met elkaar om. Dat geldt ook voor gedrag online en de omgang op sociale media. Het leven van jonge mensen speelt zich voor een groot deel online af. Voor scholen is het vaak lastig om daar grip op te krijgen. Net als in de fysieke omgeving gelden hier afspraken en moet duidelijk zijn wat acceptabel is en wat niet.

Online gedrag: je doen, laten en handelen in de online wereld.
Sociale media: alle online platformen waarbij gebruikers de inhoud verzorgen. Interactie en dialoog tussen de gebruikers staan hier centraal. Er is weinig of geen invloed van een redactie. Deze platformen worden daarnaast veel ingezet voor commerciële doeleinden; zonder dat de gebruiker dit soms in de gaten heeft. Zo krijg je gesponsorde berichten als je eerder interesse hebt getoond in een productgroep of krijg je op basis van de pagina’s die je volgt voorgestelde berichten met inhoud die je waarschijnlijk interessant vindt. Hier kunnen commerciële partijen achter zitten die geld aan je willen verdienen of je mening willen beïnvloeden.

Via sociale media houden we contact met anderen
We laten onszelf zien door het posten van berichten, het plaatsen van foto’s, filmpjes, likes en tags. We onderhouden vriendschappen en laten zien wat belangrijk is voor ons. Zodra kinderen een smartphone hebben en op sociale media actief zijn, blijkt het erg belangrijk voor ze te zijn en onmisbaar in het onderlinge contact. Het geeft ze rust om te weten dat ze gemakkelijk contact kunnen krijgen en ze voelen zich hier gezien en gesteund. Het is een plek waar ze zich kunnen ontspannen en plezier kunnen maken, waar ze zichzelf ontdekken en leren omgaan met anderen (bron: It’s complicated, the social lives of networked teens, Dana Boyd).

Verlengstuk van de fysieke wereld
Contacten onderhouden en uitwisselen van informatie langs digitale weg is een groot goed. Het is een belangrijk deel van de identiteit van leerlingen en het is een verlengstuk van de fysieke, offline wereld. Het heeft helaas ook een donkere kant. Online pesten, uiten van bedreigingen, zonder toestemming delen van beeldmateriaal, chantage met dit beeldmateriaal, discriminatie en het hacken van accounts zijn slechts een paar voorbeelden.

Daarom willen we jonge mensen leren omgaan met de sociale aspecten van online mogelijkheden. Ze moeten leren wat ze kunnen doen wanneer ze te maken krijgen met negatief gedrag, maar ook hoe ze zich zelf respectvol gedragen in een online omgeving. Als leraar heb je daarin een belangrijke rol.

Was deze info nuttig?

In de klas

Mensen zijn groepsdieren en de groep heeft invloed op ons gedrag. Dit is zichtbaar in de klas en komt ook online tot uiting. Net zoals je in de fysieke omgeving (de klas) afspraken maakt, kan dat ook voor de online omgeving.

  • Het gesprek met je leerlingen is de beste start. Wacht niet op een incident. Leerlingen vinden het fijn en belangrijk dat je oprechte interesse toont en vragen stelt over wat er speelt in hun leven. Sociale media zijn hier onderdeel van. Waarom gebruiken ze sociale media? Welke positieve kanten zien ze? Hebben ze ook wel eens iets negatiefs meegemaakt en hoe was dat dan? Wees je ervan bewust dat leerlingen hechten aan privacy. Dit Belgische filmpje is wellicht een goede gespreksstarter. Hierin worden uitspraken die online worden gedaan, in de fysieke wereld geplakt.
  • Maak samen met je studenten afspraken over gedrag. Sociale omgangsvormen gelden online net zo goed als offline.
    Een gemakkelijke richtlijn is dat de afspraken die in de klas gelden ook online van toepassing zijn. Wanneer je in de klas een ander niet uitscheldt, waarom zou dat online dan wel mogen? Een niet acceptabele opmerking in een persoonlijk gesprek is ook online niet acceptabel. Wat je ‘hier’ niet doet, doe je ‘daar’ ook niet. Laat leerlingen onderzoeken welke verschillen en overeenkomsten er zijn tussen online en offline gedrag. Een opmerking waar niet goed over is nagedacht, kan online veel meer impact hebben omdat die in een keer beschikbaar wordt gesteld aan een grote groep mensen. Hetzelfde geldt voor een foto die met een druk op de knop wordt gedeeld. Laat ze nadenken waarom je je online misschien anders gedraagt dan offline.
  • Wijs leerlingen op de risicos die je online kunt lopen en wat ze kunnen doen als het toch misgaat. Benoem ook dat ze altijd bij je terecht kunnen voor een luisterend oor en advies. Op helpwanted.nl vind je ondersteunende voorlichtingsmaterialen en advies hoe je zelf om kunt gaan met de situatie.
  • Maak gebruik van de groepsdynamiek. Jij bent samen met je leerlingen één groep. Die groep kun je inzetten om te signaleren en te steunen. Vraag wat leerlingen willen dat anderen doen en wat juist niet. Wanneer voelen ze zich gesteund of in de steek gelaten? Hoe kunnen ze elkaar steunen wanneer het lastig wordt? Wanneer je zo de kracht van de groep inzet, gaat het gesprek over sociale omgang en betrokkenheid bij elkaar.
  • Leer van je leerlingen . Het gesprek over online gedrag en sociale media is niet altijd makkelijk. Het kan zijn dat je het gevoel hebt minder te weten over sociale media dan je studenten. Misschien sta je wat betreft kennis over applicaties en gebruik op achterstand. Gelukkig zit de kennis en vaardigheid in je eigen klas. Natuurlijk moet je op de hoogte zijn van ontwikkelingen, maar het is niet nodig dat je in detail alles afweet van een nieuwe app. Je hoeft geen specialist te zijn. Juist wanneer je niet-wetend vragen stelt, krijg je informatie die je voorheen niet had en kan je de situatie gebruiken om een gesprek op gang te brengen.
  • Zet je levenservaring en professionele en morele autoriteit in. Als leraar heb je een voorsprong op grond van je leeftijd, opleiding en ervaring. Je beschikt over autoriteit, zowel vanuit je professie als op moreel gebied. In het gesprek is dat wat je onderscheidt én waar leerlingen behoefte aan hebben. Door de juiste vragen te stellen, zet je ze aan het denken. Soms bepaal jij een grens waar ze niet overheen mogen. Daarmee heb je een vanzelfsprekende rol op het gebied van het ontwikkelen van gezamenlijke waarden en het omgaan met dilemma’s en grenzen. Het is goed om te beseffen dat je niet kunt weten wanneer die grens online wordt overschreden, laat staan dat je daar in het moment op kunt sturen. Door in de klas aan te geven wat acceptabel is en wat niet en ook telkens de link te leggen met de online wereld, zorg je ervoor dat die twee omgevingen logisch met elkaar zijn verbonden.
  • Wees je bewust van je (voorbeeld)rol. Online contact tussen jou en een student moet functioneel en schoolgerelateerd zijn. Waak ervoor dat onschuldig en vriendschappelijk contact met leerlingen eindigt in grensoverschrijdend gedrag. Een vraag die je jezelf kunt stellen is of je de informatie die je deelt met een student ook kunt laten zien aan een collega.  Wat jij zelf doet en hoe je je gedraagt op sociale media zegt meer dan alle regels, richtlijnen en protocollen.

Grijp in als het mis gaat

Als de sociale veiligheid in het geding komt moet je ingrijpen, bijvoorbeeld wanneer sprake is van bedreigingen, (cyber)pesten, ongeoorloofd verspreiden van materiaal, accounts die gehackt worden en cyberstalking.


Meer lezen

Kijk voor meer informatie ook op helpwanted.nl, meldknop.nl, Kennisnet, Bureau Jeugd en Media, Mediawijzer.

Was deze info nuttig?

Kennisbank artikelen over dit onderwerp:

Zo grijp je in als het misgaat

povomboSociale mediaToon nog 1 tags

Ruzies, bedreigingen, pesten, buitensluiten, ongeoorloofd verspreiden van materiaal, shame sexting, accounts die gehackt worden en cyberstalking: ook op jouw school kan dit voorkomen. Wat kun je ertegen doen?

Communicatie na seksueel grensoverschrijdend gedrag door een schoolmedewerker

povomboCalamiteitenSeksuele grensoverschrijdingToon nog 2 tags

Dit artikel biedt handreikingen hoe je leerlingen, ouders en personeel kunt informeren over een incident rond seksueel grensoverschrijdend gedrag van een medewerker.

Groepsdynamica in de klas

povoPedagogisch klimaatPestenToon nog 1 tags

Vanuit het perspectief van de leraar zetten we uiteen hoe je de groepsdynamica in de klas kunt sturen en de groepsvorming een positieve wending geeft.

In het team

Als team moet je goed weten hoe je online gedrag en sociale media in je lessen en aanpak een plek geeft. Bespreek wat je je studenten wilt meegeven en hoe je dit samen aanpakt. Wanneer de school een sociale media protocol heeft, dan kun je verkennen wat dit betekent. Welke regels gelden altijd voor iedereen en waar heb je ruimte om af te wijken in je eigen klas of les.

Sociale mediagebruik door schoolpersoneel

Kijk ook naar je eigen sociale media-gedrag als onderwijsprofessional. Hoe gedraag je je online richting leerlingen en hoe gedraag je je online in algemene zin. Hoe vervul jij je voorbeeldrol in op sociale media? Maak je verschil tussen school en privé?

Benut interne expertise

Wellicht heb je binnen je team iemand die je kunt benaderen als vraagbaak. Net zoals je als docent niet alles hoeft te weten, hoeven ook niet alle teamleden dezelfde expertise te hebben.

Afstemmen over lastige situaties

Bespreek een lastige situatie op sociale media in het team. Stem af wie betrokken moeten worden, welke acties nodig zijn en wie de leiding neemt om zaken te regelen.

Wanneer je grote zorgen hebt over een leerling en het probleem buiten jouw competenties en taken ligt, weet dan bij wie je binnen de school terecht kunt en wie het eventueel van jou kan overnemen.

Afstemmen bij een schooloverstijgend incident

Het kan voorkomen dat bij een incident meerdere scholen of andere partijen betrokken zijn. Spreek dan af hoe je contact legt en wie dat doet. Afhankelijk van de ernst van de situatie kan betrokkenheid van de politie of andere partners noodzakelijk zijn.


 

Was deze info nuttig?

Kennisbank artikelen over dit onderwerp:

Gedragen gedrag (vo en mbo)

vomboAgressief gedragDiscriminatieOmgaan met seksualiteitPestenSeksuele diversiteitToon nog 4 tags

Spel over gewenst en ongewenst gedrag op school. Bedoeld voor onderwijsteams of leerlingen. Naast de versie voor het vo en mbo is er ook een versie voor het po.

In de school

Sociale media maken het mogelijk te communiceren over je school en kunnen een bijdrage leveren aan een positief imago. Ook is het een snelle en handige manier om in contact te blijven met collega’s, studenten en ouders. Wanneer je je niet bewust bent van de valkuilen, kunnen er echter negatieve gevolgen zijn. Gebruik van sociale media kan het veiligheidsgevoel binnen de school beïnvloeden. Daarom is het goed om afspraken te maken op schoolniveau en met elkaar te bespreken wat dit betekent voor alle betrokkenen.

De leraar op sociale media

De manier waarop een leraar zich online profileert kan klachten veroorzaken. Het gezag van een leraar verdwijnt op het moment dat deze ‘te kijk staat’ op internet of uitspraken doet via sociale media die slecht vallen. Compromitterende beelden of extreme uitspraken maken personeelsleden zelf kwetsbaar maar beschadigen ook het imago van de school.

 

Ongevraagd delen van informatie over leraren

Daarnaast is het wenselijk om afspraken te maken over de omgekeerde situatie: wanneer studenten negatieve berichten plaatsen over of ongevraagd beelden delen van onderwijspersoneel en hen tot mikpunt van spot maken. Ook komt het voor dat accounts van leraren worden gehackt en uit hun naam berichten of foto’s worden geplaatst door leraren.

Mondelinge afspraken en omgangsregels kunnen vastgelegd worden in een protocol sociale media of een protocol online gedrag. Dit biedt een richtlijn hoe alle betrokkenen in en bij een school – onderwijsmedewerkers, studenten en ouders –  zich online horen te gedragen. Een protocol biedt houvast om op te treden als regels overtreden worden en als toetssteen bij klachten. Zorg voor duidelijke sancties bij het overtreden van de regels en zorg dat iedereen op de hoogte is van bestaande regels en protocollen over sociale media.


Meer lezen

 

 

Was deze info nuttig?

Samenwerking met de omgeving

Het is vanzelfsprekend dat ouders betrokken worden bij het online gedrag van hun kinderen. Hun kinderen hebben een online leven en ze moeten weten wat daar speelt. Zij hebben, samen met school, een verantwoordelijkheid hun kinderen te leren op een veilige en verantwoorde manier om te gaan met sociale media. Organiseer eventueel een ouderavond en geef inzage in het protocol sociale media. Zo weten ze wat de afspraken en de sancties zijn voor alle betrokken partijen. Wissel uit waar je als school en ouders tegenaan loopt en hoe je elkaar over en weer kunt helpen.
Wanneer je te maken krijgt met ongewenst en strafbaar online gedrag, spreek dan af hoe de politie moet worden betrokken en wie daarvoor de verantwoordelijkheid heeft.

 

Was deze info nuttig?

Wet- en regelgeving

De grenzen van wat strafbaar is op internet zijn eigenlijk simpel. Wat in het echte leven niet mag, mag online ook niet. De wetten en regels die vastgelegd zijn in het wetboek van strafrecht zijn ook online van toepassing. Denk bijvoorbeeld aan belediging, bedreiging en discriminatie, maar ook aan het hacken van accounts, grooming (digitaal kinderlokken) en identiteitsmisbruik.

Was deze info nuttig?

Kennisbank artikelen over dit onderwerp:

Klachten over sociale media (vo)

voSociale mediaVertrouwenswerk

Hoe kun je als vertrouwenspersoon in het voortgezet onderwijs handelen als er klachten zijn over ongewenst online gedrag? Dit artikel geeft tips en houvast.

Creëer een sociaal veilige sfeer op school